Ví Dầu Cầu Ván Đóng Đinh

  Tôi sinh ra trong gia đình nông dân nghèo, được cái là cả nhà khéo ăn khéo mặc nên không đến đổi nợ nần. Ba má tôi dù làm lụng vất vả song lại nuôi mộng cho tôi học hành khá để vượt qua cái nghèo khó mà ông bà từng chịu. Ngày nghỉ hoăc ngày lễ, các bạn khác có thì giờ rong chơi đó đây, còn tôi ngoài đi học, tôi luôn ở ngoài ruộng khi thì cắm câu, lúc mò cua bắt ốc. Hồi học các lớp dưới tôi ít khi để ý đến cách  ăn mặc của mình. Từ ngày lên lớp nhứt, hai ba tháng liền tôi toàn đứng hạng nhứt, các bạn bắt đầu chú ý đến tôi, Cô Hồng, cô Hương không tự ái và e thẹn mang tập đến chỗ tôi nhờ giải giùm Toán và Pháp văn. Hai cô áo quần mượt mà, trong lúc tôi chỉ mặc bộ đồ bằng vải ta màu luốt luốt. Hai trò ấy không biết có ngượng ngùng khi đứng kế không?  Nhìn lại bộ đồ mình đang mặc tôi thấy nó xấu xí làm sao!

  Tôi  bắt đầu nhìn Hương, Hồng cái nhìn nhiều hậu ý, mình ăn mặc nghèo nàn thế nầy  khi đi chung với hai cô coi kỳ khôi quá. Chợt nghĩ đi chung với Hương và Hồng tôi thấy như phạm điều cấm kỵ, kỵ gì tôi cũng không biết,  nhưng tôi thấy có sự ngăn cách. Ba tôi mỗi lần gặp ông cả hay ông chủ đều khép nép, phải chăng vì ba tôi nghèo hay hai ông ấy có quyền, có thế. Riêng tôi, tôi thấy hai ông như bao người khác, tôi không rụt rè, trong thâm tâm tôi vẫn tự hào là tôi học còn giỏi hơn con hai vị ấy. Hay là tôi giống như câu ngựa non háo đá. Đang liên miên nghĩ ngợi, tôi vội vỗ lên trán một cái mạnh cho mình thoát cơn mộng: việc gì mình lại nghĩ lung tung chứ?

  Hai cô ấy nào có liên hệ gì với mình. Học hành không lo lỡ cuối năm thi rớt ở nhà đi chăn vịt mới là chuyện đáng nói. Tôi lấy tay xoa đầu miệng lẩm bẩm: quên đi. Rồi tôi lại tự hỏi quên cái gì mới được chứ. Cứ đà nầy tôi khùng mất!

  Sau một đêm chúa nhựt trằn trọc khó ngủ vì những nghĩ suy không đâu vào đâu, gần tới hai giờ sáng tôi mới chợp mắt sau khi đưa ra một quyết định:  từ nay không thơ thẩn mà phải lo học. Ngày thứ hai gặp Hồng, Hương tôi vẫn chào hỏi nhưng giữ vẻ mặt hơi đạo mạo một chút. Hai cô không đến chuyện trò với tôi như lúc trước.  Cái mặt làm ra vẻ ngầu khiến hai cô ngán chăng? Tới trưa xét lại hành động của mình tôi xuýt phì cười: khi không lại làm ra vẻ ông cụ non khó coi quá.  Chiều đến tôi trở lại vui vẻ như trước. Tới giờ chơi, Hồng day qua hỏi tôi

 - Làm gì mà nghiêm quá vậy bạn?

Tôi chống chế cho có lệ

 - Ủa có vậy sao, mà tôi nghiêm hồi nào?

 - Bạn không tin tôi, thử hỏi Hương xem

Không đợi tôi hỏi, Hồng gọi Hương;

 - Có phải hồi sáng tới giờ Sang mặt khó thương lắm phải không Hương?

 - Đúng rồi làm gì giống như người ta giựt của vậy.  Nhìn ảnh em cũng sợ luôn

Sang cười và hỏi Hương

 - Bây giờ Hương còn sợ nữa không?

Hương trở về với tính lí lắc, đứng sát vào Sang và hỏi nhỏ:

 - Bộ hồi sáng bị ba đánh hả?

  Sang chưa đáp lời kế trống vô học cắt ngang cuộc chuyện trò của ba người. Giờ về, Hồng rẽ ngã khác chỉ còn Hương cùng Sang chung một đoạn đường hơn cây số.  Đám học sinh nhỏ chạy bay phía trước chỉ còn Hương Sang thủng thỉnh đi sau. Hương bắt đầu hạch Sang

 - Tại sao sáng nay mặt anh khó thương quá vậy?

Sang cà riễu:

 - Bây giờ thấy dễ thương  chưa?

 - Đồ quỉ. Em hỏi thật mà.

 - Không có gì,  tại hồi hôm mất ngủ nên mặt lầm lì thế thôi

  Hồng thì xưng tôi và gọi Sang là bạn, trái lại Hương xưng em và gọi Sang là anh vì hồi nhỏ Hương tản cư lên ở nhà Sang hai đứa chơi chung và xưng anh em từ dạo còn để chỏm tới giờ thành quen miệng.  Sang luôn thắc mắc:  hồi nhỏ chơi chung xưng anh em do má Hương bắt cô gọi như thế. Dạo đó tới nay cũng sáu năm rồi Hương vẫn ngọt ngào gọi anh xưng em là tại sao? Mấy đứa bạn trong lớp vẫn nghĩ họ là anh em hay bà con sao đó, đám bạn đa số cục mịch dễ tin, trái lại Hồng không tin,  cô gặng hỏi Hương nhiều lần, lúc nào Hương cũng trả lời dường như anh Sang là anh họ của em, ba má bảo em gọi ảnh là anh, em chỉ biết vậy. Lời giải thích của Hương khiến Hồng tưởng thật, Hương làm gì thì Hồng hay méc Sang,  ngược lại Sang  có gì khác thường Hồng hay mắn vốn với Hương. Sang không ngu dại gì đính chính, làm anh của Hương cũng tốt, muốn chưa chắc được huống hồ tự nhiên nhận vinh dự ấy. Ba đứa chúng tôi vẫn vui vẻ chuyện trò với nhau. Đến cuối năm cả ba đứa ra tỉnh đi thi bằng Tiểu Học. Hồng và tôi đậu cùng tám bạn nữa, Hương rớt. Hôm xem kết quả biết không đậu Hương mặt buồn hiu muốn khóc, Hồng và tôi phải theo an ủi cô. Trên đường về tôi ghé thăm,  Hương buồn bã.

 - Năm tới em nhồi lớp có một mình không ai chơi với em. Anh thì sướng rồi, ra tỉnh học có Hồng.

Tôi nhẹ giọng khuyên  Hương:

 - Ráng học đi sang năm chắc em sẽ đậu. Năm nay tại em xui nên trật toán.

  Từ giã Hương, tôi cũng thấy buồn buồn. Tôi cố gạo bài hy vọng đậu vào Đệ Thất công lập. Tôi và Hồng cùng đi thi, cả hai đứa đều trượt vỏ chuối, gà miệt vườn như tụi tôi khó tranh tài với các bạn ở tỉnh. Tháng kế tiếp tôi dự thi vào Tiếp Liên, tôi đậu. Hồng rớt nên vào học Nguyễn Trường Tộ.  Năm sau, lật bật tới kỳ thi tuyển, cả ba đứa Hương, Hồng và tôi đều có mặt ở trường thi. Hương Hồng không may, tuy cũng buồn nhưng ba má hai cô thừa khả năng đóng học phí cho hai cô.  Tôi được trời thương, nếu rớt kỳ thi nầy có lẽ vĩnh viễn tôi phải giã từ bút mực để về chăm nom bầy vịt. Nghĩ tới cuộc thi mà hú hồn. Hai cô lên tỉnh học ở nhà người ba con, tôi ở trọ nhà bà dì.  Một chuyện khá ngộ nghĩnh là nhà trọ của ba đứa tôi giống như tam giác đều,  từ chỗ tôi trọ tới nhà Hương, nhà Hồng gần như bằng nhau, do đó khi rảnh chúng tôi thường họp mặt nhà Hồng vì anh chị Hồng vui vẻ, Hương ở trọ nhà người bà con khó tính nên chúng tôi ít đến, nhà trọ của tôi quá nghèo không đủ ghế cho hai bạn ngồi nếu đến thăm tôi. Mỗi lần gặp nhau Hương  mừng rỡ vẫn không quên than thở:

 - Bây giờ Hương mới thấy vui được đi học chung với Hồng và anh Sang. Năm rồi buồn muốn chết luôn!

  Bộ ba ngoài  tình đồng hương, cùng học trường làng, cho đến bây giờ họ vẫn giữ được thân tình như ngày nào. Hồng Sang tuy cùng tuổi nhưng Hồng tỏ ra già dặn, tội nghiệp Hương vẫn ngây thơ. Gặp chuyện vui Hương cười không cần giữ ý tứ, trái lại có gì buồn, Hương vẫn sẵn sàng khóc tức tửi. Sang thương Hương ở tính thơ ngây hiền dịu, nhiều lúc Sang tỏ ra thân thiện với Hồng, Hương trách móc như em gái than phiền anh trai:

 - Anh càng ngày càng thân với Hồng,  bộ tính bỏ em ra rìa phải hông?

Trong lúc phiền hà, mặt Hương đỏ lên như sắp khóc, Sang phải dỗ dành

 - Anh chỉ chuyện trò với Hồng như đã nói với em. Anh không bao giờ coi nhẹ em đâu. Chúng ta thân nhau từ hồi còn nhỏ. Biết bao kỷ niệm vui buồn.

Được an ủi Hương mới vui trở lại. Từ khi biết Hương để tâm đến mình,  Sang thận trọng giữ gìn lời ăn tiếng nói, sợ Hương hiểu lầm. Hai cô bạn ai cũng lo lắng và quan tâm tới mình nhiều lúc Sang cảm thấy khó xử.

Năm học này Hồng chuẩn bị thi Trung học, Sang không muốn quấy rầy Hồng, chàng ít đến nhà. Vắng gặp nhau độ hai tuần, Hồng một hôm đi học về ghé nhà Sang hỏi lý do sao không đến chơi. Sang đưa Hồng ra cửa, cô nói vừa đủ Sang nghe giọng dường như cố gắng làm cho ra vẻ tư nhiên:

 - Sang nè, bắt đầu hôm nay em gọi Sang bằng anh và xưng em như Hương được không?

 - Tùy Hồng nhưng sao hôm nay Hồng có quyết định mới lạ

 - Bộ anh không đồng ý hả?

 - Đồng ý, đồng ý chớ. Bộ ngu sao từ chối

  Chuyển biến tâm lý của Hồng khiến Sang không biết nên vui hay buồn. Khá lâu Sang đã chú ý nhiều đến Hồng, Sang thấy mình  dường như thích Hồng. Kiểm điểm kỹ Sang thấy mình thua kém Hồng nhiều mặt, ba Hồng giàu có và có quyền thế trong làng. Khi yêu nhau rồi ba của Hồng có chấp nhận không hay vẫn theo quan niệm cổ xưa môn đăng hộ đối. Nếu gặp tình cảnh đó tức là mình đã làm đau lòng ba má mình. Hồng lâu nay chính chắn, không lẽ lần nầy lại bốc đồng rồi để khổ cho cả hai, hay là Hồng ganh tị với Hương vì lúc nào Hương cũng săn sóc mình. Khó nghĩ quá !!

  Còn ba hôm nữa tới ngày Hồng sang Cần Thơ dự kỳ thi Trung Học, Hồng mời Sang và Hương đến nhà nàng chơi và ăn chè đậu. Hồng múc chè cho ba người và nói:

 - Hôm nay em bắt chước người xưa ăn chè đậu trước khi đi thi để lấy hên, hy vọng được trúng tuyển cho bỏ công đèn sách.

Hương ngạc nhiên, khi nghe Hồng xưng em với Sang:

 - Ủa sao hôm nay bà lại xưng em với anh Sang?

 - Mình thấy cứ xưng bạn không còn hợp nữa. Anh Sang chững chạc đáng cho mình gọi bằng anh và xưng em. Chẳng lẽ Hương độc chiếm tiếng anh sao. Mà chưa biết anh Sang có đồng ý chưa?

Hương vỗ vai Sang nói

 - Thì đồng ý cho rồi đi anh, có hai đứa em vẫn hơn một đứa

Bữa ăn chè đậu kết thúc bằng những lời chúc chân thành của Sang và Hương. Hồng tiễn hai người ra về còn đùa

 - Năm này không đậu thì sang năm ba đứa lại cùng nhau qua Cần thơ thi.

Trên đường về nhà Hương cho Sang biết:

 - Em biết chị Hồng yêu anh, hôm nay chị mới dám nói. Chị luôn hạch sách tại sao em lại xưng em ngọt xớt với anh. Chị nghi ngờ em cũng để ý anh, em phải mạnh dạn trả lời là em với anh chỉ là tình anh em thôi.

 - Em nói thật hả Hương

Hương mau mắn trả lời

 - Chẳng lẽ em lại nói không đúng.

  Nghe câu trả lời của Hương Sang bớt lo sợ làm Hương buồn, nhưng đồng thời chàng cảm thấy như mình vừa mất đi một cái gì cũng quí giá lắm. Tình cảm của Sang đối vơi hai cô chưa thật sự rõ ràng. Sang mến sự đứng đắn của Hồng đồng thời chàng cũng luôn lo lắng tính dễ xúc động của Hương. Sang nhớ kỹ là trong nhiều năm chưa bao giờ làm Hương buồn phiền, nếu có do chàng vô tình thôi.

Hồng từ trường thi về nhà mặt buồn rười rượi Sang đến thăm, nhìn Hồng chàng cũng có thể đoán kết quả ra sao rồi. Chàng ân cần hỏi:

 - Em thi thế nào? Làm bài được chứ?

Hồng trả lời với giọng buồn buồn:

 - Chắc rớt, em chỉ làm đúng một bài toán. Luận Pháp văn viết cho có chứ em không mấy tin tưởng.

Sang an ủi:

 - Đừng bi quan. Anh hy vọng em sẽ đậu. Cố lên nếu kỳ nầy không được thì còn kỳ II.

 - Em qua thi vẫn mong anh đến để khích lệ em. Anh cũng không thèm đến!

 - Anh xin lỗi, ở nhà có chuyện, Ba nhờ anh đi Sa đéc thăm một người bạn của Ba trong khi ba ở nhà dọn đất để cấy lúa.

Hồng nắm tay Sang siết mạnh:

 - Em làm bài không xong, nên tìm cớ để tự an ủi mình chứ em cũng biết anh lo cho em.

Nhìn Hồng, Sang nghe tim mình  đập mạnh, bất thần Sang ôm Hồng hôn, nụ hôn đầu đời đầy yêu thương trìu mến. Hồng rên rỉ

 - Được nằm trong vòng tay bao che của anh, chuyện đậu rớt không còn nghĩa gì với em. Em đặt trọn niềm tin ở anh Sang ơi.

Chúng tôi chưa bao giờ thấy hạnh phúc như hiện giờ. Hồng tha thiết:

 - Em cầu mong thời gian nầy kéo dài vô tận

  Những phút giây bên nhau nào có bao lâu, Hồng thi rớt nàng buồn phiền không ít thêm vào đó là những lời châm chích của thằng em khác mẹ, khiến gia đình Hồng như địa ngục trần gian, bà kế mẫu nghe lời ton hót của thằng con cưng, kể tội nàng không lo học hành cặp bồ, cặp bạn nên mới rớt.

  Ba nàng nghe lời bà vợ, đã không một lời an ủi Hồng lại quay sang mắng chửi thậm tệ. Hồng chỉ biết khóc. Thật oan cho Hồng, Sang bao giờ cũng gìn giữ cho Hồng, Sang khuyên Hồng cố học thậm chí Sang cố ý tránh mặt cho Hồng yên tâm học để thi. Hồng rớt do mất căn bản từ lúc nhỏ ở bậc Tiểu Học, ba Hồng cậy có tiền thúc ép Hồng học mau mà quên để ý đến căn bản, bây giờ thi rớt lại đổ thừa nàng.

  Hồng buồn tủi ra nhà anh chị nàng để khỏi nghe lời chửi mắng của ba cũng như lời ton hót của em và mẹ kế. Sang đến thăm, vừa gặp chàng, Hồng đã sa vào lòng chàng tấm tức khóc như chưa bao giờ được khóc. Sang kiên nhẫn đợi cho Hồng bớt đau buồn chàng mới tìm hiểu đầu đuôi câu chuyện. Chiều đến anh chị nàng mời Sang đến nhà ăn cơm, đồng thời tìm giải pháp cho Hồng.

  Theo chị Ba, gia đình Hồng trọng mặt mũi, ba không ngại tốn kém cho Hồng học trường tư nay thi rớt khiến ông không được vui, thêm vào đó lời bóng gió của bà má ghẻ, khiến ba chị bị mất mặt, chứ thực ra ba chị sẵn có cảm tình với Sang, em nhớ lại coi có lần ông đến nhà bất thình lình gặp em và Hồng trong bàn học, ông cũng chào hỏi em, không phiền hà gì cả. Trong làng mình em được tiếng siêng năng và học giỏi.

Sang làm thinh không dám lên tiếng đợi xem câu chuyện diễn biến thế nào. Chị Ba tiếp lời:

 - Bây giờ chị phải về thuyết phục ba cho Hồng lên nhà chị Hai ở Sài gòn học thi kỳ II, vì tương lai của hai em chị mong Sang khuyên Hồng lên Sài gòn cố học, khi đã đậu má nhỏ chắc không còn gièm pha được nữa.

Sang mới góp lời:

 - Thưa anh chị, tìm lối thoát tốt cho Hồng em mừng lắm chứ.

 - Chi biết, nhưng lúc nầy chỉ em khuyên Hồng được mà thôi. Tính tình Hồng từ nhỏ vốn cương quyết, không ai có thể bắt ép cô nếu nó không bằng lòng.

 - Lẽ dĩ nhiên em sẽ khuyên Hồng

Hồng chen vào:

 - Anh khuyên em đi Sài gòn là ý tốt hay muốn em đi khỏi nơi đây cho đỡ phiền.

Sang chống chế:

 - Anh thấy có bị phiền hà gì đâu, chỉ lo cho em thôi. Sợ em khóc hoài sưng mắt hết đẹp.

Anh Ba xen vào câu chuyện khiến ai cũng phì cười;

- Cậu Sang nầy cũng ít lời giống như anh hồi đó phải không em.

Chi Ba góp vui :

- Ông mà ít lời, sao bây giờ ông lằng nhằng nhức xương.

Bốn người ai cũng vui vẻ vì lối pha trò lý thú của anh chị Ba.

  Từ giã gia đình anh chị Ba và Hồng về nhà, Sang dường như linh cảm hôm nay mình dự bữa cơm chia tay vĩnh viễn với Hồng, chị Ba đã cho mình biết tính tình của ông cả, ba của Hồng, ông trọng mặt mũi, mình xuất thân từ gia đình của người trước kia là tá điền của ông. Ông chịu hạ mình làm suôi với ba mình không? Hồng lên Sài gòn học nếu đỗ kỳ tới, bà mẹ kế của nàng sẽ cho là Hồng vì cặp bồ với mình nên lơ là học hành do đó thi rớt. Rớt hay đậu thì Hồng phải học ở Sài gòn, dưới tỉnh trường tư chưa có lớp Đệ Tam. Nghĩ tới tính lui mới thấy chị Ba của Hồng đáng sợ,  chính nhiều lần Hồng cũng từng nói chị Ba người quyết định tất cả, chị Hai thiệt thà chất phác. Miên man suy nghĩ Sang lại nhớ đến giáo sư Th. dạy toán năm Đệ thất, một hôm ngẫu hứng ông ngâm hai câu:

  Chẳng những ngâm mà ông còn giảng về sự trái ngược trong cuộc sống của con người, kẻ giàu sang ví như chiếc cầu ván đã vững mà người còn đem đinh đóng nữa cho chắc càng chắc thêm, trái lại nhà nghèo ví như chiếc cầu tre, đã chông chênh dù đóng thêm đinh nó cũng không vững chắc được, đã vậy mấy người bỏ công săn sóc cho chiếc cầu tre?.

Cuộc đời Hồng và mình đúng như cầu ván, cầu tre, muốn san bằng dễ gì thực hiện được.

Nguyễn Thành Sơn

Quê Người Nhớ Mẹ

Con đi giữa phố phường hoa lệ,
Nghe nhớ vùng quê tĩnh lặng xưa,
Một thủa thanh bình trong tuổi nhỏ,
Chưa biết yêu đương để hẹn hò.
***
Sáng nay, gió lộng và mưa lạnh,
Từng giọt li ti đủ chạnh lòng,
Một bước xa quê là mất cả,
Nghĩa xóm, tình làng, những cảm thông.
***
Nhớ mắt Mẹ xưa buồn diệu vợi,
Lo lắng cho con từng quãng đường,
Tương lai theo bước thời gian tới,
Tóc Mẹ thay màu bạc tuyết sương.
***
Cả một đời thương Mẹ tảo tần,
Trưa Hè, Thu tím, hay Đông, Xuân,
Mẹ đi trong bóng thời gian ấy,
Và... Ưu tư theo xuống mộ phần.
***
Chen chúc phố hoa những dáng người,
Mắt ngời, rạng rỡ , nụ cười vui,
Ôm trong tay bó hồng kính Mẹ,
...Phận mình : Thương Mẹ đã xa rồi.
***
Ôi! Biết bao nhiêu những cảnh đời,
Ước tròn hiếu thuận, Mẹ Cha vui,
Thì Mẹ Cha đã không còn nữa,
Lòng xót xa lòng, nước mắt rơi.

Hoàng Yến

 

Sau tháng Tư năm 1975, chiến tranhkhép lại trên bản đồ.

Nhưng trong thân thể nhiều ngườilính cũ của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, chiến tranh chưa từng chịu lui binh.

Họ sống giữa những con đường mangtên mới.

Sống giữa những khẩu hiệu mới.

Sống giữa những người từng đứng bênkia chiến tuyến, nay là “bên thắng cuộc”.

Và họ sống… bằng cách của mình.

⸻

Những bước chân khôngcòn nguyên vẹn

Buổi sáng ở một góc chợ nhỏ, tôi gặpông Tư.

Một chân cụt ngang gối, ống quần xếpgọn, chống nạng gỗ đã mòn tay cầm.

Ông trải xấp vé số ra tấm nylon.

“Chú mua giùm tôi tờ, lấy hên,” ôngcười.

Nụ cười hiền, nhưng mắt sâu như đáygiếng.

Tôi hỏi nhỏ:

— Chân chú… mất hồi nào?

Ông nhìn xuống phần chân không cònđó.

— Năm bảy hai. Quảng Trị. Bị pháo.Lúc đó tưởng chết rồi. Ai dè còn sống để bán vé số.

Ông nói như kể chuyện của ai khác.Không oán, không kể công.

Một người khách trẻ bước lại, cầm tờvé số, lẩm bẩm:

— Thời đó mấy ông thua mà.

Ông Tư cười nhẹ:

— Ờ, thua. Nhưng lúc đó tôi đâu cónghĩ chuyện thắng thua. Tôi nghĩ tới thằng bạn nằmbên cạnh, máu chảy ướt áo.

Câu nói rơi xuống,không nặng, mà chìm.

⸻

Dưới gầm cầu, có một đời lính

Có những người không bán vé số.

Họ sửa xe lề đường.

Chiếc hộp đồ nghề cũ.

Cái bơm tay xì xì.

Tấm bảng viết nguệch ngoạc: “Vá xe –10.000”.

Anh Ba cụt một tay. Tay còn lại đầydầu nhớt.

Một đứa nhỏ hỏi:

— Chú ơi, sao chú mất tay?

Anh Ba ngẩng lên, nhìn dòng xe chạyngược xuôi.

— Hồi trẻ chú nghịch dại.

Tôi biết anh không muốn nói.

Sau này anh kể riêng:

— Trận đó tôi ôm máy truyền tin. Đạncối rơi. Tỉnh dậy thì tay không còn. Thằng truyền tin phụ chết ngay bên cạnh.

Tôi hỏi:

— Anh có buồn không?

Anh im lặng lâu lắm.

— Buồn gì nữa. Còn sống là may. Có người còn không có mộ.

⸻

Sống giữa kẻ chiến thắng

Có những ngày lễ lớn, cờ đỏ treo kínphố.

Những đoàn diễu hành đi qua.

Loa phóng thanh kể về “ngày toànthắng”.

Ông Năm, thương phế binh cụt haichân, ngồi trong căn chòi tạm ven sông.

Mỗi khi nghe nhạc hành khúc vanglên, ông lặng lẽ tắt radio.

Đứa cháu hỏi:

— Ông nội, sao ông không coi tividiễn binh?

Ông xoa đầu nó:

— Thời ông… khác lắm con.

— Ông có phải người thua không?

Ông cười buồn:

— Ông làngười lính. Hết chiến tranh rồi, đừng chia thắng thua nữa.

Đứa nhỏ không hiểu. Nó chỉ thấy ôngnội mỗi lần trái gió trở trời lại ôm phần thân mình đau nhức, như thể chiếntranh vẫn nằm đâu đó trong xương.

⸻

Không phải ai cũng khổ

Nói vậy không có nghĩa tất cả thươngphế binh VNCH đều sống dưới gầm cầu.

Có những người ra nước ngoài, concái thành đạt.

Có người mở tiệm nhỏ, sống an ổntuổi già.

Có người được con cháu kính trọng,chăm sóc đủ đầy.

Nhưng ngay cả trong căn nhà khangtrang ấy, nhiều ông vẫn giật mình giữa đêm.

Vẫn mơ thấy tiếng pháo.

Vẫn nghe tiếng gọi của đồng đội.

Một người con hỏi cha mình:

— Ba có hối hận không?

Người cha nhìn lên bàn thờ, nơi tấmhình chụp thời trai trẻ mặc quân phục.

— Hốihận gì con? Ba làm điều ba tin lúc đó là đúng. Lính mà. Được lệnh thì đi.

Câu trả lời không cóhận thù.

Chỉ có một đời đã qua.

⸻

Điều họ mất không chỉ là chân tay

Có người mất chân.

Có người mất tay.

Có người mất cả tuổi trẻ.

Nhưng điều họ mấtnhiều nhất là danh phận.

Họ không được gọi làanh hùng.

Không được truy tặng.

Không được vinh danh.

Họ chỉ là những ônggià bán vé số, sửa xe, ngồi lặng lẽ bên lề đời.

Nhưng trong ánh mắthọ, nếu nhìn kỹ, vẫn còn một thứ không ai lấy được:

Lòng tự trọng

⸻

Chiều xuống, tôi mua thêm vài tờ vésố của ông Tư.

Ông cười:

— Mua nhiều vậy làm chi?

Tôi đáp:

— Để nhớ.

Ông nhìn tôi lâu, rồi nói khẽ:

— Nhớ thì nhớ luôn mấy thằng khôngcòn sống nghe chú.

Giữa dòng người hốihả, giữa thành phố của “kẻ chiến thắng”,

những người lính giàấy vẫn sống.

Không ồn ào.

Không đòi hỏi.

Chỉ mong một điều giảndị:

Được nhìn như con người.

Phạm Sơn Liêm

Đã 51 năm trôi qua kể từ ngày miền nam thất thủ nhưng cái cảm giác hãi hùng kinh khiếp ấy vẫn còn lãng vãng quanh đây khi tháng tư lại về. 

Người Phương Nam